Лінкі ўнівэрсальнага доступу

“Галерэя Ады” — трыюмфатар міжнародных кінафорумаў


Уладзімер Колас і Ада Райчонак

Кінарэжысэр Уладзімер Колас працягвае зьбіраць прэміі прэстыжных эўрапейскіх форумаў дакумэнтальнага кіно. Пасьля нядаўняга трыюмфу ў расейскім Ханты-Мансійску ягоная стужка “Галерэя Ады”, прысьвечаная былому вязьню гета, колішняй вясковай настаўніцы Адзе Райчонак, атрымала адну з найвышэйшых узнагародаў на фэстывалі ў Бэрліне — спэцыяльны прыз Эўрапарлямэнту. Нагадаем, што Ада Райчонак заснавала мастацкую галерэю ў мястэчку Германавічы пад Шаркаўшчынай і ладзіць пленэры з удзелам беларускіх і замежных мастакоў. Сёньня Ўладзімер Колас вярнуўся зь Нямеччыны, зь ім пагутарыў Ігар Карней.

Бэрлінскі “Europe Prix” — адзін з самых аўтарытэтных эўрапейскіх конкурсаў тэле- і радыёпраграмаў. Фэстываль заснаваны яшчэ 20 гадоў таму, цяпер ён праходзіць пад патранажам Рады Эўропы і Эўрапарлямэнту. Сёлета за ўзнагароду ў васьмі катэгорыях змагаліся некалькі сотняў прэтэндэнтаў з трох дзясяткаў краінаў. Фільм пра Беларусь адразу апынуўся ў ліку прызэраў.

Уладзімер Колас кажа, што ў фаварыты “Галерэя Ады” трапіла ў апошні дзень фэстывалю. У чацьвёрку найлепшых давялося прабівацца празь сіта з 30 стужак. Але ўжо потым бальшыня канкурэнтаў, якія на папярэднім этапе змагаліся за пападаньне ў фінал, падтрымалі менавіта беларускі фільм — сярод конкурсных працаў “Галерэя Ады” аказалася адзінай стужкай, у якой надзвычай дакладна адлюстраваўся самабытны характар жыхароў беларускай глыбінкі:

“Фактычна кожная краіна прадставіла фільм, прадстаўнікі былі амаль з усёй Эўропы. Дарэчы, “павалілі” мы вельмі шмат народу. Там была і Нямеччына, і Францыя, і Брытанія, і Данія, і Швэцыя, і Фінляндыя, і Гішпанія, і Партугалія. То бок 30 краінаў, якія былі намінаваныя на сам конкурс, а яшчэ ж шмат хто проста ня быў адабраны! Але я ўвайшоў у чацьвёрку і атрымаў адзін з галоўных прызоў. У нашай намінацыі былі ўсяго два прызы”.

Карэспандэнт: “Журы выбірала найлепшых ці глядацкае было галасаваньне?”

“Не, галасавалі мы самі. То бок кожны галасаваў “супраць сябе”, атрымліваецца. Галасавалі самі ўдзельнікі і тыя, хто быў запрошаны ў якасьці экспэртаў. Але ты ня меў права за сябе галасаваць і за іншыя фільмы сваёй краіны. Была 10-бальная сыстэма і градацыя па кожнай катэгорыі: увасабленьне ідэі, рэжысэрская праца, візуальныя сродкі і агульныя ўражаньні. Кожная катэгорыя ацэньвалася па 10-бальнай сыстэме. І вынікам, у прынцыпе, можна ганарыцца, таму што і фільмы былі выдатныя, і вельмі бюджэты магутныя, і знакамітыя студыі кшталту Бі-Бі-Сі. Вось на такім усё было ўзроўні. І тое, што далі ўрэшце прэмію мне — гэта, вядома, супэр”.

У фільме “Галерэя Ады” жыцьцё беларускай вёскі паказанае празь лёс 70-гадовай Ады Райчонак — былой вязьніцы Віцебскага гета, колішняй настаўніцы; маці, якая страціла маладога сына, выдатнага краязнаўцу, этнографа Міхася Райчонка. Спадарыня Ада даглядае немалую гаспадарку, а ў перапынках паміж увіханьнем ля парасятаў і даеньнем каровы размаўляе па тэлефоне з мастакамі ды пісьменьнікамі — склікае іх на чарговы пленэр у Германавічы.

Жыхары мястэчка, як і Ада Райчонак, — галоўныя героі фільму. Простыя людзі са складанымі лёсамі дзякуючы апантанай жанчыне “дакрануліся” да высокага — да мастацтва. І ня дзіва: ня кожную вёску абіраюць пляцдармам вядомыя графікі і жывапісцы: Аляксей і Ігар Марачкіны, Яўген Шатохін, Георгі Скрыпнічэнка, Янка Рамановіч, Аляксандар Фалей ды іншыя. Многія вяскоўцы пасьля робяцца прататыпамі мастацкіх вобразаў.

Фонам на вясковыя рэаліі раз-пораз накладаецца Аляксандар Лукашэнка, голас якога рэтрансьлююць радыёкропкі ў хатах і ўзмацняльнікі на вуліцах. Але ягоныя заявы пра імклівае набліжэньне вёскі да гораду абвяргаюць аб’ектыўныя рэаліі: жыцьцё ў вёсцы па-ранейшаму далёкае ад цывілізацыі.

Практычна ўсе, хто пабачыў стужку, сыходзяцца ў меркаваньні: фільм атрымаўся надзвычай жыцьцёвы, а паўтара дзясятка пленэраў, арганізаваных Адай Райчонак, сталі нагодай для глыбокага роздуму аб лёсе сучаснай вёскі і асобы ў цяперашняй Беларусі. Таму
Уладзімер Колас перакананы: такія энтузіясты, як ягоная гераіня, заслужылі права, каб пра іх ведаў увесь сьвет
Ўладзімер Колас перакананы: такія энтузіясты, як ягоная гераіня, заслужылі права, каб пра іх ведаў увесь сьвет.

У верасьні стужка “Галерэя Ады” ўжо стала ляўрэатам у катэгорыі “Нацыянальны характар” падчас тэлевізійнага фэстывалю “Залаты бубен” у расейскім Ханты-Мансійску. Чарговы посьпех прыйшоў да стваральнікаў стужкі ў Бэрліне. Але фэстывальны маратон толькі набірае абароты. У лістападзе стужка будзе дэманстравацца адразу на двух міжнародных кінафорумах у Францыі і Нідэрляндах. У Ля-Рашэлі “Галерэя Ады” ўжо трапіла ў дзясятку з паўтысячы фільмаў, якія намінаваліся на конкурс. У Амстэрдаме стужка будзе паказаная ў рамках панарамы 30 фільмаў з усяго сьвету, за якія будуць галасаваць гледачы. Дарэчы, амстэрдамскі фэстываль лічыцца ў кінадакумэнталістаў самым “топавым”, таму для любога рэжысэра сам факт удзелу ў ім пачэсны.

“Галерэя Ады” — вынік сумеснай працы Ўладзімера Коласа з тэлеканалам “Белсат” і польскай студыяй “Everest”, якой кіруе вядомы рыжысэр Міраслаў Дэмбіньскі. Цікавасьць да стужкі ўжо выказалі кампаніі больш чым 10 эўрапейскіх дзяржаваў.


Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG